SKO-speler van de week: Sylvana van Hees

Sylvana van Hees is een vaste kracht in het Nederlands team en speelt bij Doneck Dolphins Trier. Ze is voor de Stichting BEN een ambassadeur in het laten denken in mogelijkheden. En elk artikel dat je leest op rolstoelbasketbal.nl wordt ingeleid door een visual van Sylvana. Een omnibus in drie delen, die dieper in gaat over wat je wél kunt en het benutten van kansen. Deel 1, de strijd tegen pesten.

Sylvana van Hees (33) maakte in 2009 voor het eerst kennis met rolstoelbasketbal. ,,Ik zat op de Mytylschool (een school voor kinderen met een beperking-red.) en daar werd een dag georganiseerd met clinics van verschillende sporten. Esther Vergeer gaf daar een rolstoeltennis clinic en Mark Aalders een rolstoelbasketbal clinic.” Sylvana houdt van sporten, maar het is lastig een passende sport te vinden. Rond haar zesde doet ze aan wedstrijdzwemmen, daarna aan paardrijden. ,,Toen ik wat ouder werd had ik meer zin om met mijn familie activiteiten te ondernemen. Liever dan dat ik weer ergens alleen was om te sporten.”

Tijd om het sporten te stoppen, maar het kriebelt al snel weer. ,,Zo ben ik terecht gekomen bij een handbike club in Breda. Helaas ging het niet erg flexibel met mijn armprothese en realiseerde ik me ook dat ik het niet leuk vond om in mijn eentje alleen maar buiten rondjes te handbiken.” Tijd om te stoppen, maar opnieuw komen de kriebels. “Er werd ook ieder jaar een rolstoelhockeytoernooi gehouden waar ik aan meedeed en dat vond ik altijd erg leuk.” Sylvana legt haar plezier uit: ,,Het samenzijn en samen spelen met andere leeftijdsgenoten en het ontmoeten van andere kinderen.”

SCHOOL EN PESTEN

Sylvana’s jeugd was betrekkelijk eenzaam. ,,Ik had zelf eigenlijk buiten school om niet echt vrienden. Wel een paar buurkinderen waarmee ik heel af en toe naar buiten ging, maar niet vaak. Ik werd voornamelijk veel gepest, omdat ik anders was dan anderen. Wat ik me vooral herinner is dat ik me dan met deze buurtkinderen vaak awkward voelde en niet altijd goed wist wat ik moest zeggen of hoe ik me moest gedragen. Omdat ik in alles voelde dat ze eigenlijk mij er niet bij wilden hebben. De enige echte vrienden die ik had zaten toch echt wel op school.” Sylvana’s school stond in Breda. Omdat de afstand vanaf Roosendaal ver weg was, pendelde ze per taxi heen en weer. ,,De schoolvrienden woonden dus ook ver weg van me en die zag ik vrij weinig buiten school om.” School is ook een harde leerschool voor Sylvana. ,,Naar school gaan was voor mij ook vaak wel een dubbel gevoel. Ik vond het heel leuk om mijn vrienden te zien, maar ook daar werd ik veel gepest. Voornamelijk omdat ik er anders uitzag dan anderen. Geen onderbenen, missen van één onderarm en ik was ook erg zwaar. Toch vond ik het altijd weer prettig om naar school te gaan en zodra het vakantie was zat ik vol met tranen.”

Thuis beleeft Sylvana veel plezier aan het contact met haar moeder, broertje en opa en oma. ,,Ik kreeg veel liefde en we deden veel samen, maar toch miste ik ook mijn vrienden. Mijn school bestond uit een basisschoolafdeling en een voortgezetonderwijsafdeling. Ik zou in principe naar een reguliere school kunnen gaan, maar dit durfde ik zelf niet. Ik werd hier al zo erg gepest, dan zou het op regulier onderwijs vast erger zijn.” Het pesten verpest het plezier op school. Maar ook de gesprekken met docenten en revalidatie experts draaien steeds uit op haar gewicht. ,,Ik was te zwaar en moest daar iets aan doen. Dit wilde ik zelf ook, maar het lukte gewoon niet. Ik had ook protheses en er werd me altijd verteld dat ik ze moest blijven dragen. Dat was beter voor mijn toekomst, maar ik had wel altijd pijn.” Sylvana neemt een rigoureus besluit. ,,Toen ik 14 was heb ik besloten om mijn protheses niet meer te dragen. Ik heb ze teruggebracht naar het revalidatiecentrum. In gesprek met de revalidatiearts zei hij al snel: ‘Maar met protheses zie je er toch beter uit?’ Toen heb ik uitgelegd dat ik ze niet ging dragen om er beter uit te zien. Ik had te veel pijn en ik was niet zelfstandig met mijn protheses aan.”

PIJN

Het is niet alleen fysieke pijn die Sylvana ondergaat. ,,Uiteindelijk voelde het alsof ik iedereen die me niet kende ik later moest gaan vertellen dat ik eigenlijk hen deels voor de gek hield en dat ik er anders uit zag dan ze zouden zien op eerste gezicht. Het voelde ook erg frustrerend op dit soort momenten dat ik dan moest zeggen dat ik protheses aan had. Dat ik eigenlijk geen benen heb en dan was het altijd maar de vraag hoe hierop gereageerd werd. Vaak was dan ook de reactie dat ze best wel geschrokken waren en het eng of spannend vonden. Dan voelde ik me weer erg alleen en een buitenstaander. Deze teleurstelling die ik keer op keer kreeg, wilde ik niet meer ervaren en dan konden ze beter maar meteen de realiteit zien.”

DE WINNAAR ONTWAAKT

Sylvana legt uit hoe haar leven een betere afslag neemt. ,,Men moet mij accepteren zoals ik ben. Als ze dat niet doen zijn ze het niet waard om mij te leren kennen.” Ook een dapper besluit laat pijnscheuten na. ,,Ik ging boos en verdrietig weg, maar ik heb me aan mijn besluit gehouden.” De winnaar in Sylvana komt boven. ,,Vanaf dit moment ben ik eigenlijk ook meer om mezelf gaan geven en meer voor mezelf gaan opkomen. Ook het pesten ging toen nog steeds door, maar het deed me wel minder. Het is ook vreemd als ik daarop terugkijk, dat op een Mytylschool waar iedereen een beperking heeft, je alsnog wordt gepest om jouw beperking. Ik zag dat in en daar ben ik sterker van geworden.”

Antoinette Rijpma-de Jong kwam deze Winterspelen in Milaan voorbijgeflitst. Ze vertelde enige maanden terug bij Carrie op Vrijdag en deze week nog bij Eva hoe moeilijk het was om als kind gepest en buitengesloten te worden. Uiteindelijk slaagde ze erin om via haar passie schaatsen die nare gevolgen van het pesten te overwinnen. Na EK-, WK-goud was er Olympisch Goud en nu ook Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. De laatste paar honderdsten die haar naar de Olympische titel brachten waren puur op wilskracht, oerkracht en overlevingsdrang.

ROLSTOELBASKETBAL

In haar omgeving krijgt Sylvana vaak te horen dat ze veel niet kan. ,,Toen was er een keer een rolstoelbasketbaltoernooi via school en als je wilde deelnemen kon je dat aangeven en werd er een selectie gemaakt wie er mee mocht doen.” Sylvana zit daar niet bij en het pesten steekt opnieuw de kop op. ‘Jij kan niet basketballen! Je hebt maar één hand, je bent dik!’ zijn veel gehoorde kreten. Sylvana doet mee aan fitness en zitvolleybal op school. Dat stopt vanwege het ontbreken van een coach. ,,Toen kwam daar de rolstoelbasketbalclinic van Mark Aalders. Hij behandelde mij niet alsof ik niets kon, hij zag dit juist anders. Als ik een basketballer wilde worden dan zou ik dat zeker ook kunnen met mijn beperking!” Voor Sylvana een onverwachte boost. ,,Ik vond het zo leuk om te doen dat ik mezelf vrijwel meteen heb aangemeld bij Rolstoelbasketbal Vereniging Middelburg, RBVM. Eigenlijk is het toen best snel gegaan en ben ik in één jaar al in gesprek gegaan om mee te gaan trainen met de jeugd. Vanuit daar ben ik steeds verder doorgestroomd tot waar ik nu ben gekomen.” Vol mooie trots somt Sylvana haar palmares op. ,,Twee keer Europees kampioen, één keer wereldkampioen en twee keer Paralympisch kampioen met de dames.”

Sylvana laat de pesters van toen ver achter zich. ,,Ik denk dat ik hiermee wel iedereen heb laten zien die mij heeft gepest en mij altijd vertelde dat ik het niet zou kunnen het verkeerd hadden.” Nog mooier dan een droom, de droom van iedereen is even waardevol in het leven. ,,Ik had nooit als droom om een topsporter te worden of de wil om het beste te zijn in iets. Ik heb persoonlijk nooit de intentie gehad om beter te zijn dan een ander. Ik vind iedereen gelijk aan elkaar en niet iemand beter of slechter dan een ander. Waarschijnlijk ook doordat ik zoveel ben gepest. Toch ben ik nu wel één van de beste rolstoelbasketballers.” Je mag het karma noemen. ,,Ik had dit nooit verwacht maar deze kans ook nooit willen missen. Ik ben er zo ingerold en kan ook geen leven meer inbeelden zonder rolstoelbasketbal.”

Ook rolstoelrugby komt nog op haar pad, maar ondanks dat veel speelminuten lonken, kiest Sylvana voor de grotere Oranje bal. ,,Rolstoelbasketbal past bij mij omdat ik daar veel uitdaging in zie, mezelf blijf uitdagen en het een teamsport is. Ik ben geen individuele sporter. Ook vind ik het vooral tof om anderen te inspireren en te motiveren. Ik heb altijd gezocht naar creatieve oplossingen hoe ik wel iets kon doen terwijl andere dachten dat het daar ophield, ging ik juist tweehonderd procent door om het tegendeel te bewijzen. Gelukkig heb ik twee hele sterke eigenschappen: eigenwijs zijn en doorzettingsvermogen.”

MULTIMEDIA STUDIE

Sylvana pakt na haar examens de studie Media Design op de MBO op, met gelijkgestemden in een omgeving zonder pestgedrag. ,,Daar kwam ik erachter dat men juist erg behulpzaam en begripvol was.” Met behulpzame klasgenoten. ,,Ze zagen me niet anders dan anderen en waardeerden mijn zelfspot enorm. Ik zat veel beter in mijn vel en ben mezelf beter gaan leren kennen en aanvoelen en minder gaan luisteren naar andere meningen.” Haar gewicht speelt Sylvana parten. ,,Ik woog toen ik de middelbare school verliet op mijn maximaal 120 kilo. Ik had in die tijd al 13 verschillende diëtisten gehad. Ik heb meerdere diëten geprobeerd maar niets werkte. Alles wat ik samen met mijn ouders en diëtisten probeerde, was eigenlijk ook helemaal niet op maat gemaakt naar de verhouding van mijn lichaam. Dit realiseerde ik me veel later ook pas.” Wat wel werkt: ,,Het naar m’n eigen lichaam luisteren. In combinatie met het sporten ben ik toen zelf 23 kilo afgevallen. Daarna ben ik in gesprek gegaan met een arts om te kijken of een maagverkleining mogelijk was. In eerste instantie wilde ze dit niet doen, met de kijk op dat als ik een topsportcarrière wilde ik genoeg moest blijven eten. Toch hebben we uiteindelijk besloten dat het medisch beter zou zijn. De verwachting was dat ik misschien maar 10 kilo extra zou afvallen, maar dat was in mijn mening beter dan niets.”

In 2012 vindt de operatie toch plaats. ,,Ik ben toen nog 50 kilo ongeveer afgevallen in plaats van de ingeschatte 10 kilo. In totaal ben ik dus 70 kilo afgevallen. Dat was meer dan de helft van mijn gewicht dat ik had. Ik kan nu wel minder eten maar het is vooral het plannen van eten wat nu nodig is met het sporten. Het beste is om meerdere eetmomenten te hebben op een dag zodat ik meer voedingsstoffen binnenkrijg.” Sylvana kan door een goede planning op elk niveau presteren. ,,Ik ben erg blij met de keuze die ik gemaakt heb. Het heeft me zelfverzekerder gemaakt. Ik ben niet alleen lichamelijk sterker geworden, maar ook mentaal. Daar heb ik geen enkel moment spijt van gehad.”

(Volgende aflevering: Oranje en Stichting BEN)

(Beeld: Luc Reuvers en privé)